📅 12 Ekim 2026
·
Ortaokul · Lise
·
MEB Ortak Yazılılar · OBP
Yazılılara Nasıl Çalışılır? Senaryo Soruları, Açık Uçlu Sınavlar ve Kimsenin Konuşmadığı OBP Gerçeği
Yazılılar artık ezber ölçmüyor. MEB ortak yazılıları senaryo temelli ve açık uçlu hazırlanıyor; çoktan seçmeli soru yok. Üstelik bu notlar diplomanıza, diploma notunuz da üniversite yerleştirme puanınıza doğrudan yazılıyor. Senaryo sorusunun nasıl çözüldüğünü, açık uçlu cevabın nasıl yazıldığını ve iki haftalık çalışma planını adım adım anlatıyoruz.
"Yazılı notu bir dönemin notu değildir. Diploma notunuzun içine, diploma notu da üniversite yerleştirme puanınızın içine yazılır. Üç yıl sonra geri dönüp düzeltemeyeceğiniz tek puan budur."
1. Önce Şunu Netleştirelim: Yazılı Artık Başka Bir Sınav
2026-2027 eğitim öğretim yılında MEB, 6, 7, 9 ve 10. sınıflarda belirlenen derslerde ülke genelinde ortak yazılı sınavlar uyguluyor. Birinci dönemin ilk ortak yazılıları 11-12 Kasım 2026 tarihlerinde yapılacak.
En kritik değişiklik soru tipinde. Bu sınavlar açık uçlu ya da açık uçlu ve kısa cevaplı sorulardan oluşuyor. Çoktan seçmeli, eşleştirme, doğru-yanlış gibi soru tipleri kullanılmıyor.
- Kapsam: temel eğitimde matematik, Türkçe, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve İngilizce
- Ortaöğretimde matematik, fizik, kimya, biyoloji, Türk dili ve edebiyatı, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve İngilizce
- Zümreler, MEB’in yayımladığı konu-soru dağılım tablolarındaki senaryolardan birini seçiyor ve sınavı ona göre hazırlıyor
- Öğretmenler için örnek soru kitapçıkları yayımlandı
- Sonuçlarda toplu öğrenci listesi yayımlanmıyor; okullar ve sınıflar karşılaştırılmıyor
⚠️ Yıllarca test çözerek hazırlanan bir öğrenci, ilk açık uçlu yazılıda konuyu bildiği halde düşük not alabilir. Sorun bilgi değil, bildiğini yazıya dökme alışkanlığının olmamasıdır. İyi haber: bu öğrenilebilir bir beceri.
2. Kimsenin Yeterince Konuşmadığı Konu: Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP)
Lise öğrencilerinin çoğu yazılıları “okul notu” sanır. Oysa o notlar yıl sonu ortalamanıza, ortalamalar diploma notunuza, diploma notunuz da üniversite yerleştirme puanınıza dönüşür. Hesap şöyle işler:
- 100 üzerinden diploma notu 5 ile çarpılır → OBP (en düşük 250, en yüksek 500)
- OBP 0,12 katsayısıyla çarpılıp sınav puanına eklenir
- Yani katkı 30 ile 60 puan arasında değişir
Somut örnek:
- Diploma notu 80 → 80 × 5 = 400 OBP → 400 × 0,12 = 48 puan
- Diploma notu 90 → 90 × 5 = 450 OBP → 450 × 0,12 = 54 puan
💡 Rakamı bir düşünün: Diploma notundaki 10 puanlık fark, yerleştirme puanında 6 puan demek. Sıralamada bu farkın ne anlama geldiğini bilen bilir. Üstelik bu puanı son ayın çalışmasıyla toparlayamazsınız — üç yıla yayılmış, her yazılıda azar azar birikmiş bir puandır.
Kısacası: 9. sınıftaki bir yazılı, YKS günü cebinizde olacak puanın bir parçasıdır. Ortaokulda ise 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu başarı ortalamaları, liseye yerel yerleştirmede doğrudan kullanılır.
Not: Katsayılar ve hesaplama kuralları yıldan yıla güncellenebilir. Bağlayıcı bilgi için ÖSYM’nin ilgili yıla ait YKS kılavuzunu esas alın.
3. Senaryo Sorusu Nedir, Nasıl Çözülür?
Senaryo sorusu, bilgiyi bir bağlamın içine yerleştirir. Karşınıza bir metin, tablo, grafik ya da günlük hayattan bir durum çıkar; soru o durumun içinden sorulur. Ezberlenmiş tanım yetmez, bilgiyi kullanmanız beklenir.
İşleyen bir çözüm sırası:
- Önce soruyu oku, sonra metni. Neyin sorulduğunu bilmeden okunan metin iki kat zaman yer
- Verileri işaretle. Sayı, birim, tarih, koşul — altını çiz. Senaryo sorularında gereksiz bilgi de bilinçli olarak konur
- Hangi kazanım soruluyor, adını koy. “Bu aslında oran-orantı” diyebiliyorsanız soru yarı yarıya bitmiştir
- İşlemi bağlama geri bağla. Sonucu buldunuz; soru “kaç kişi” mi, “yeterli mi” mi, “neden” mi soruyor? Cevap bu soruya olmalı
- Birimi ve yorumu yaz. Çıplak sayı çoğu zaman tam puan almaz
💡 Online VIP İpucu: MEB’in yayımladığı örnek soru kitapçıkları boşuna yayımlanmıyor. Sınavınızın soru üslubu birebir oradan türetiliyor. Haftada bir kez o kitapçıklardan çalışmak, yüz tane rastgele test çözmekten daha isabetlidir.
4. Açık Uçlu Cevap Nasıl Yazılır? (Not Kaybedilen Asıl Yer)
Açık uçlu soruda puan genelde parçalı verilir: doğru yönteme puan, doğru işleme puan, doğru yoruma puan. Bu yüzden boş bırakmak en kötü seçenektir.
- Adımları göster. Sonuca nasıl gittiğiniz görünmeli; zihninizden yaptığınızı öğretmen okuyamıyor
- Soruda geçen kavramı cevabınızda kullanın. Değerlendirme anahtarı çoğu zaman o kelimeyi arar
- “Çünkü” ile biten en az bir cümle kurun. Gerekçe, açık uçlunun kalbidir
- Kısa ve düzenli yazın. Uzun yazmak puan getirmez; dağınık yazmak puan götürür
- Emin değilseniz bile bildiğiniz kısmı yazın. Kısmi puan gerçektir
⚠️ En sık gördüğümüz hata: öğrenci doğru sonucu buluyor, tek bir sayı yazıp geçiyor ve dört puanın ikisini kaybediyor. Yöntem görünmüyorsa puan da görünmüyor.
5. Yazılı Öncesi İki Haftalık Plan
Son gece çalışması açık uçlu sınavda işe yaramaz, çünkü ölçülen şey hatırlamak değil kullanmak. İki haftaya yayarsanız fark gerçekten görülür.
- Gün 1-3 — Kapsamı netleştir: Konu-soru dağılım tablosuna bak, hangi kazanımların sorulacağını listele. Hedefsiz tekrar en pahalı zaman kaybıdır
- Gün 4-7 — Konu tekrarı + örnek soru: Her konuyu bitirdiğinde o konudan 5 açık uçlu soru çöz. Okuyarak değil yazarak
- Gün 8-10 — Senaryo antrenmanı: MEB örnek kitapçıklarından bağlam içeren sorular çöz, süre tut
- Gün 11-12 — Yazılı provası: Gerçek sınav süresinde, kağıt üzerinde, telefonsuz. Sonra cevaplarını kendin puanla
- Gün 13-14 — Hata defteri: Yalnızca yanlışların ve eksik yazdığın yerler. Yeni konu açma
💡 Tek başına yapılabilecek en değerli şey: Kendi cevabınızı bir başkasının gözüyle puanlamak. “Bu cevaba kaç puan verirdim, neden tam vermezdim?” sorusu, bir sonraki sınavda doğrudan nota döner.
6. Yazılı Günü İçin Kısa Liste
- Tüm soruları okumadan başlama; kolaydan zora kendi sıranı kur
- Her soruya ayıracağın süreyi başta belirle, takip et
- Takıldığın soruda ısrar etme; bildiğin kadarını yazıp geç, sonunda dön
- Son 5 dakikayı kontrol için ayır: birim yazılmış mı, gerekçe var mı, boş soru kalmış mı
- Okunaklı yaz; okunmayan doğru cevap puan getirmez
7. Veliler İçin: Hangi Soruyu Sormalı?
- “Kaç aldın?” yerine “Hangi soruda puan kaybettin, neden?” — ilki savunma, ikincisi gelişim başlatır
- Yazılı kağıdını birlikte isteyin ve bakın. Açık uçlu sınavda kağıt, karneden çok daha fazla şey anlatır
- Lise öğrencisi velisiyseniz diploma notunu yıl içinde takip edin; yıl sonunda öğrenilen bir düşüşün telafisi yoktur
- Düşük not bir sonuçtur, sebep değil. Sebep genelde şu üçünden biridir: kapsamı bilmemek, yazarak çalışmamak, süre yönetememek
8. Özet
- Ortak yazılılar açık uçlu ve senaryo temelli; çoktan seçmeli alışkanlığı tek başına yetmiyor
- Birinci dönem ortak yazılıları 11-12 Kasım 2026
- MEB örnek soru kitapçıkları, sınav üslubunun en doğru kaynağı
- Açık uçluda boş bırakmak yok; kısmi puan gerçek
- Diploma notu × 5 = OBP, × 0,12 = yerleştirme puanına 30-60 puan katkı
- İki haftaya yayılmış, yazarak yapılan çalışma son gece çalışmasını her zaman yener
Yazılılar, üç yıl sonra geri dönüp düzeltemeyeceğiniz tek puanı biriktirir. İyi haber şu: senaryo çözmek ve açık uçlu cevap yazmak yetenek değil, öğretilebilir bir tekniktir.
✍️ Yazılıya Hazırlık Kampı Başlıyor
3 haftada 27 ders saati: konu tekrarı, senaryo sorusu antrenmanı, açık uçlu cevap tekniği ve yazılı provaları. Kamp, 11-12 Kasım ortak yazılılarından hemen önce tamamlanıyor.